Hoe ver staat het met de uitvoering van het klimaatplan?

  • 2 juli 2019

Het is een vraag die we vaak en terecht ontvangen van deelnemers aan de klimaattafels, regionale stakeholders en inwoners. In dit nieuwsbericht willen we graag informeren over de stand van zaken van de uitvoering van het klimaatplan Zuid-Oost-Vlaanderen. Niet alle acties zijn vandaag al zichtbaar, maar er is al heel wat werk verricht achter de schermen. 

Helaas weerspiegelen de cijfers van de klimaatrapporten niet altijd de inspanningen die steden en gemeenten vandaag doen. Deze rapporten zijn een indicatie van de uitstoot op het grondgebied die door heel veel factoren wordt bepaald.

De uitvoering van een klimaatplan, daar willen we in onze regio niet licht over gaan. Heel wat maatregelen en acties vragen de nodige tijd om doordacht en goed voorbereid uit te voeren. Vaak moeten structuren worden afgesproken, subsidiedossiers worden voorbereid en heel wat partijen rond de tafel worden gebracht. Lees hieronder de strategie en hoe ver we hiermee staan.

Schets: het klimaatplan Zuid-Oost-Vlaanderen is opgemaakt met 13 besturen in 2017-2018. Het telt 68 maatregelen en daaronder 325 acties. Het plan is opgedeeld in sectoren zoals steden en gemeenten, huishoudens, mobiliteit, industrie, landbouw, hernieuwbare energie, consuminderen, …

Uitstoot: De sector van de huishoudens stoot 47% uit. Gevolgd door de sector van transport (29%), industrie (10%), tertiaire sector (9%), landbouw (3%) en de gemeentelijke diensten (2%).
Doelstelling: 40% minder CO2 tegen 2030 en de opmaak van een adaptatieplan.

Klimaatplan: Via een participatief traject schreven 700 mensen mee aan het klimaatplan. Meer dan 2.000 ideeën werden vertaald in 68 maatregelen, met daaronder 325 acties. 

Wat is vandaag in voorbereiding of gerealiseerd

  1. Intern anders gaan organiseren 
    Streekoverleg Zuid-Oost-Vlaanderen en SOLVA werden 1 organisatie op 1/1/2019. Naast de SOLVA projectwerking en dienstverlening werd een REGIOWERKING opgestart die op verschillende thema’s zal werken, zoals mobiliteit, ruimtelijke ordening, klimaat&energie, werk&economie, erfgoed en zorg&welzijn. Eén verantwoordelijke behartigt elk thema en zal ook de gerelateerde maatregelen uit het klimaatplan opvolgen, samen met de steden en gemeenten. Timing: opstart op 1/1/2019 en loopt momenteel
     
  2. Opstart woon- en energieloket in iedere gemeente (met uitzondering van Aalst en Brakel)
    Gezien de uitstoot van residentiele gebouwen het hoogst is in onze regio is het relevant om hier een zeer concrete en verregaande aanpak rond te ontwikkelen. Er zullen daarom woon- en energieloketten worden opgestart in iedere gemeente. Hier zullen inwoners terecht kunnen voor informatie, advies en begeleiding over energiemaatregelen, -premies, -leningen en energetische renovaties. Dat kan concreet voor bv. vergelijking van leveranciers, aanvragen van offertes, ontzorging bij het uitvoeren van je energetische renovatiewerken. (Dit kadert in de Vlaamse maatregelen van regionale energiehuizen en intergemeentelijke samenwerking rond woonbeleid).

    Het volledige voorjaar zijn intensieve gesprekken gevoerd met alle besturen om het huidige woonbeleid in kaart te brengen en de aanpak voor een intergemeentelijk woonbeleid voor te bereiden. Timing: de subsidiedossiers voor de opstart van 6 clusters in Zuid-Oost-Vlaanderen werden op zaterdag 29 juni 2019 ingediend. Het wordt eind 2019 goedgekeurd om te kunnen starten op 1/1/2020. Bij goedkeuring van deze subsidiedossiers, worden 6 coördinatoren woonbeleid aangeworven, een energiedeskundige en een woningcontroleur in het najaar van 2019 en voorjaar 2020.
     
  3. Aanwerving expert Klimaat & Energie
    Om de uitvoering van het klimaatplan in goede banen te leiden, wordt een nieuw profiel aangeworven. De huidige coördinator wordt regiocoördinator en er wordt iemand aangetrokken met expertise en netwerk in het klimaat en energieverhaal. Timing: op 1 mei 2019 is Saskia Van der Stricht gestart als coördinator Klimaat, Energie & Wonen. Zij schreef in de voorbije 2 maanden ook de subsidiedossiers uit rond intergemeentelijke samenwerking woonbeleid voor de opstart van unieke woonloketten. Saskia werkte 16 jaar bij de Provincie Oost-Vlaanderen als beleidsmedewerker Klimaat & Energie.
     
  4. Project Klimaatgezond Zuid-Oost-Vlaanderen uitbreiden 
    Het plan Klimaatgezond Zuid-Oost-Vlaanderen werd geschreven door 13 steden en gemeenten uit onze regio. 8 besturen zaten nog niet in het project. De voorlopers, nl. Aalst, Kluisbergen, Kruisem, Ninove en Oudenaarde hadden echter al een bestaand plan met als doelstelling 20% reductie van de CO2-uitstoot t.o.v. 2020. Zij zijn dit voorjaar ook ingestapt in het project, net als de 3 besturen zonder plan, nl. Horebeke, Oosterzele en Wortegem-Petegem. Zo kunnen we een klimaatbeleid voeren voor de hele regio.

    Maatregelen die we opzetten voor de 13 gemeenten (zoals autodelen) kunnen immers perfect voor de hele regio ingevoerd worden. Dat is een pak efficiënter. Ook deze 8 besturen engageren zich nu voor de reductie van 40% CO2-uitstoot tegen 2030 en de opmaak en/of herziening van een klimaatplan. Timing: Alle colleges verklaarden zich akkoord en zijn in de top 20 werkgroepen gestapt om de uitvoering van de maatregelen voor te bereiden op eigen grondgebied. Ieder bestuur zal 3 maatregelen mee trekken en uitvoeren.
     
  5. Regionale uitwisseling van expertise en opleiding
    Vaak zijn er al goede voorbeelden van zowel binnen als buiten de provincie. Om aan expertise-uitwisseling te doen, is een regionetwerk Klimaat&Energie opgestart met alle 21 besturen dat 3x per jaar samenkomt. Alle schepenen en ambtenaren die werken rond duurzaamheid, klimaat en energie zijn hierop aanwezig. Daarnaast zet zowel het regiocongres Zuid-Oost-Vlaanderen, als het klimaatcongres van de Provincie Oost-Vlaanderen ook expliciet in op het uitnodigen van experten die instrumenten aanreiken aan de lokale besturen voor de aanpak van verschillende uitdagingen. Presentaties zijn te vinden op www.so-lva.be/regiocongres en www.klimaatgezond.be/klimaatcongres/
     
  6. Duidelijke planning (SECAP)
    In het klimaatplan werd een duidelijke planning en prioritering naar voor geschoven voor de uitvoering ervan. Overal tegelijkertijd aan beginnen, is nefast voor een efficiënte en effectieve aanpak. 

    Er zijn 3 termijnen bepaald in het klimaatplan, nl. korte termijn (2018-2021), middellange termijn (2022-2025) en lange termijn (2026-2030). Een maatregel kan uiteraard ook doorlopend worden opgestart of uitgevoerd.
     
  7. Duale aanpak uitvoer van maatregelen/acties
    1. Top 20: Er werden 20 prioritaire maatregelen bepaald. Elke maatregel wordt door minimum 2 steden of gemeenten getrokken. Ook experten schuiven mee aan tafel. De maatregel wordt eerst voorbereid om uit te voeren op eigen grondgebied. De opgedane expertise helpt daarna de andere steden en gemeenten rond dit thema wegwijs te maken. De aanpak moet ook vertaald worden in de meerjarenplanning. Timing: deze maatregelen worden voorbereid en uitgerold op korte termijn, met andere woorden 2018-2021. Overleg hierover is in januari 2019 opgestart. Intussen zijn de overige 8 besturen ingestapt en zijn er meer overlegmomenten geweest dan de 2 overlegmomenten per maatregel. De meeste top 20-werkgroepen hebben hun fiches ondertussen aangeleverd. Gesprekken liepen tot eind juni. Het projectteam (Provincie, SOLVA en Streekoverleg) evalueert de aanpak van iedere top 20 maatregel en bezorgt feedback in de zomer voor uitrol ervan in het najaar
    2. Bovenlokale projecten: de 3 projectpartners, Provincie Oost-Vlaanderen, SOLVA en Streekoverleg bereiden grote projecten voor die een substantiële impact hebben op de CO2-reductie. Bedoeling is deze te implementeren in de hele regio (21 gemeenten) en de gemeenten te ontzorgen. Er werd afgesproken om op jaarbasis min 2 bovenlokale projecten op te starten. Intussen zijn voor 2019 onderstaande projecten in voorbereiding van opstart (subsidies werden aangevraagd en voor de meeste projecten intussen goedgekeurd)
      1. Energiehuizen door SOLVA (goedgekeurd door VEA) voor unieke energieloketten en ondersteuning van het lokale energiebeleid (20 besturen)
      2. Voorbereiding IGS woonbeleid voor unieke woonloketten en ondersteuning van het lokale woonbeleid door SOLVA voor opstart 2020 (19 besturen)
      3. Subsidiedossier Project Klimrek door ILVO, Innovatiesteunpunt en VITO, begeleiding van landbouwbedrijven voor inpassing van klimaatmaatregelen (goedgekeurd door VLAIO). Instap door 12 besturen: Aalst, Brakel, Erpe-Mere, Haaltert, Kluisbergen, Kruisem, Geraardsbergen, Lede, Lierde, Maarkedal, Ninove en Sint-Lievens-Houtem. Nog mogelijk voor nieuwe besturen om in te stappen. 
      4. Subsidiedossier Biomassa door Provincie Oost-Vlaanderen (goedgekeurd door Departement Omgeving). Instap door 4 besturen: Erpe-Mere, Maarkedal, Lierde en Geraardsbergen. 
      5. Subsidiedossier Netwerk Mobipunten door Provincie Oost-Vlaanderen i.s.m. SOLVA|Streekoverleg (goedgekeurd door Departement Omgeving). Instap door 7 besturen: Denderleeuw, Erpe-Mere, Haaltert, Herzele, Lede, Ronse, Sint-Lievens-Houtem.
      6. Subsidiedossier Autodelen door SOLVA|Streekoverleg (goedgekeurd door departement omgeving), instap door 8 besturen: Aalst, Geraardsbergen, Herzele, Lede, Lierde, Maarkedal, Sint-Lievens-Houtem, Zottegem. 
      7. Subsidiedossier renovatieprojecten door Provincie Oost-Vlaanderen (goedgekeurd door departement omgeving), instap door 5 besturen Geraardsbergen, Kruisem, Oudenaarde, Ninove, Sint-Lievens-Houtem. Mogelijks uit te breiden met Aalst, Denderleeuw, Erpe-Mere, Haaltert, Horebeke en Wortegem-Petegem (vanuit het top 20 overleg Adviseren en ondersteunen bij energetische renovaties).
      8. Andere opportuniteiten, zoals het Europese project SURE2050, …

        Daarnaast zijn er nog de projecten die in 2018-2019 lopen, zoals de groepsaankopen zonnepanelen, isolatie, gratis renovatieadvies aan huis (gratis in alle gemeenten), renovatietrajecten via See2DO-project in Geraardsbergen, Kruisem, Sint-Lievens-Houtem, Ninove, Oudenaarde, Ronse en Zwalm.
  8. Ondersteunen van lokale besturen bij de opmaak van eigen subsidiedossier
    Lokale besturen dienden reeds projecten in voor 2 subsidiecalls, nl. van voormalig minister Schauvliege rond lokale klimaatprojecten en voormalig minister Tommelein rond lokale energieprojecten.
    1. Lokale klimaatprojecten
      - Gemeente op de E-fiets (goedgekeurd voor Denderleeuw en Sint-Lievens-Houtem, maar niet voor Geraardsbergen en Lede) (Uitgeschreven naar voorbeeld van het succesvolle project in Erpe-Mere)
      - Klimaatproject Zwembad (stad Aalst)
      - Opzetten auto-en fietsdeelsysteem voor stadspersoneel en burgers met twee mobipunten (Stad Ninove)
       
    2. Lokale Energieprojecten
      De 14 onderstaande besturen haalden het startkapitaal binnen en kunnen het project uitvoeren dat de meeste stemmen behaalde. Ieder bestuur moest min. 2 projecten indienen. Meer info op www.energiesparen.be/overal-stroomversnellers

      Goedgekeurde lokale klimaatprojecten en energieprojecten
  9. Betrekken van inwoners, organisaties, bedrijven
    Om dit ambitieuze plan uit te voeren, hebben we ieders hulp nodig. Een oproep aan de 550 deelnemers van de klimaattafels om zich bekend te maken als geëngageerde burger resulteerde in 30 enthousiaste antwoorden. We hopen dit jaar met deze inwoners aan de slag te gaan om bv. projecten uit te testen. Daarnaast onderzoeken we de stappen voor een burgerparticipatiecampagne, waarin acties in uw eigen stad of gemeente een pak realiseerbaarder worden. Om dit te realiseren zijn we bezig met de opmaak van een projectdossier bij Leader Vlaamse Ardennen. Doelstelling is om dit bij goedkeuring met 10 steden en gemeenten op te starten, al minimaal met de gemeenten die binnen de top 20 als maatregel ‘Inzetten op burgerparticipatie voor draagvlak voor het klimaatverhaal’ trekken. Dit zijn: Aalst, Erpe-Mere, Herzele, Sint-Lievens-Houtem, Ninove en Oudenaarde.

Meer info

Saskia Van der Stricht, Coördinator Klimaat, Energie en Wonen, saskia.van.der.stricht@so-lva.be of 053 60 77 01

Lees hier het klimaatplan en pdf bestandKlimaatgezond ZO - Overzicht top 20 maatregelen.pdf (81 kB)

​​​