De lavabo van de Zwarte Zusters van Aalst

  • 19 oktober 2017

Robert Campin, Merode Altaarstuk, 1425-1430, Metropolitan Museum of Art, New York

In 1475 vestigden de Zwarte Zusters zich in Aalst op de plaats waar nu volop gebouwd wordt aan de nieuwe bibliotheek Utopia. Bij de opgraving van het klooster vorig jaar kwamen heel wat vondsten aan het licht die ons een idee geven van de leefwereld van deze kloosterlingen.

Een zeldzame vondst is deze van een laat-15de- of vroeg-16de-eeuwse lavabo. De lavabo beschikt over twee oren, twee tuiten (slechts één is bewaard) en heeft een sgraffitoversiering. Sgraffito is een techniek waarbij de pot eerst met een sliblaag wordt bedekt (vandaar de overwegend gele kleur), waarna bepaalde delen worden weggekrast. Hierdoor komt de oorspronkelijke, roodbruine kleur van de pot weer naar voren. Op deze wijze werd er op de pot een tekst aangebracht. De fragmentaire staat van de lavabo laat helaas niet toe deze volledig te lezen.

lavabo graanmarkt

Lavabo Zwarte Zusters

Lavabo, betekent ik zal wassen in het Latijn, en werd gebruikt voor het wassen van de handen voor de maaltijd. Via twee oren wordt deze opgehangen boven een schaal. De binnenzijde van de lavabo is bedekt onder een kalkaanslag, wat inderdaad wijst op een frequent gebruik als waterbekken. De handenwassing en bijgevolg ook de lavabo heeft in de late middeleeuwen vaak een religieuze connotatie. Als symbool voor de zuiverheid van Maria, staan lavabo’s vaak afgebeeld in 15de-eeuwse schilderijen van de annunciatie, het moment waarop de aartsengel Gabriel de geboorte van Jezus aan Maria verkondigt. De vondst in het Zwartzusterklooster te Aalst hoeft dus niet te verbazen.

lavabo hopmarkt

Lavabo Karmelieten

Opvallend is dat een sterk gelijkaardige lavabo gevonden werd tijdens de opgravingen op de Hopmarkt, alleen is deze nu bedekt door middel van een koperhoudend loodglazuur waardoor die er groen uitziet in plaats van geel. De aanwezigheid van het nabijgelegen karmelietenklooster vanaf 1497 doet sterk vermoeden dat dit object van daar afkomstig is.

Meer info over het project vind je hier.